حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
625
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
نگهبانان خاص و سپاه منزل از ديگر سپاهيان امتياز داشتند . هر دو گروه مستقيما بخليفه وابسته بودند اما سپاه منزل معتبرتر بود و وظايف آن از نگهبانان خاص آسانتر بود و بعدها عنوان " جاندار " يافت و هم گروهى از جوانان منتخب وابسته بخليفه بودند كه با نظارت دربار تعليم ميگرفتند و فنون جنگ ميآموختند و در حجرههاى جدا از سربازخانهها ميزيستند و حجرهداران نام داشتند ، تا از گروههاى ديگر چون " ساحيان " يعنى پيروان ابن ابى الساج ممتاز باشند . عباسيان گروه مهندس نيز داشتند كه نامشان منجنيقدار بود و سالارشان را امير منجنيقداران مىگفتند كه معروفترشان يعقوب بن صابر بود كه كتابى بنام عمدة المسالك فى سياسة الممالك داشت و هندسه جنگ را در آن باز نموده بود و از ساختن و گشودن و استوار كردن قلعهها و فنون محاصره و اسلحهشناسى و مسائل مربوط به اسب و سوار سخن رانده بود ، سپاه بيمارستانهاى جنگى نيز داشت و زخميان و بيماران را از ميدان جنگ بر ارابهها كه بشتر بسته بود به عقب ميرسانيدند . عباسيان بجاسوسى نظامى نيز توجه داشتند و در اين كار مردان و زنان را به كار مى - بردند و آنها را در لباس بازرگان و طبيب و امثال آن بكشورهاى مجاور مىفرستادند تا خبر فراهم كنند و بيارند يا بفرستند . دستگاه جاسوسى عرب بيشتر از همه در روم فعال بود كه روميان رقيبان خطرناك دولت عرب بودند و بدوران قديم مردم عرب فنون جنگ را از آنها آموخته بودند و در جنگها پيوسته از ايشان به زحمت بودند . عربان براى آنكه از هجوم ناگهانى روميان در امان باشند در مرزها قلعهها ساخته بودند . آن قسمت از شام كه مجاور آسياى صغير بود پيوسته منطقه خطر بود و دو نيروى رقيب در اين نواحى پيوسته بجنگ بودند كه هر چند روز ظفر از يكى بود و طبعا قلعههاى سرحدى نيز با شكست و فتح حريفان دست بدست ميشد . لياقت سربازى بامتحان دقيق معين ميشد و بزرگان سپاه بر اين كار نظارت داشتند .